Tarihi geçmişi Antik Çağlara kadar
dayanan Makedonya coğrafyası tarih boyunca
Doğu ile Batı arasında ticaret, kültür ve sanat
yolunun köprü başlığını yapmıştır. Tarihin çok
eski dönemlerinden beri Türkler hakim unsur
olarak bu bölgede yaşamışlardır.
Makedonya’nın Balkan Savaşlarından sonra
Osmanlı hakimiyetinden çıkışından bugüne
kadar da sayı olarak ihmal edilemeyecek bir
miktarda Türk Makedonya’da varlığını
sürdürmektedir.
Tarihçe
Makedonya’da Türk varlığı çok eskilere
dayanır. Daha 4. yüzyılda Hun Türklerinin
Balkanlarda boy gösterdiklerini biliyoruz. M.S.
378 yılında Hun Türkleri Makedonya’dan
geçerek Bizanslılarla Edirne yakınlarında
yaptıkları savaştan galip ayrılmışlardır. Bu
cihetten Makedonya’da Türk varlığının 1618
yıllık bir geçmişi vardır. Bu uzun süreyi
- Osmanlı öncesi Türk Varlığı ve
Kültürü (378-1371) - Osmanlı Dönemi Türk Varlığı ve
Kültürü (1371-1912) - Osmanlı Sonrası Türk Varlığı ve
Kültürü (1912 sonrası)
olarak üç dönemde incelemek uygun olur. Hun
Türklerinden sonra Makedonya’da Türk varlığı
Avar, Bulgar, Oğuz, Kuman, Peçenek, Mak-
Peçenek ve Selçuklu Türkleri ile devam
etmiştir. Bunların tamamına yakın bir bölümü
zaman içerisinde Hıristiyanlaşıp Slavlaşarak
Türklüklerini kaybetmişlerdir. Çok az
araştırılmış olan yaklışık bin yıllık bu
dönemden geriye sadece Vardar, Kumanova ve
Şar (dağı) gibi bazı yer adları ile Ğostivar’dan
Selanik’e doru uzanan Vardar Vadisi’nde bazı
kule, hisar ve mezarlık türü kalıntılar kalmıştır
(EVANS, 1885, V.49: 9).
Müslüman Anadolu Türklerinin
Makedonya’ya gelişleri 13. asırda San Saltuk
gibi –Ömer Lütfi Barkan’ın ifadesiyle-
kolonizatör Türk dervişleri ile başlamıştır.
Sözkonusu dervişler askerî fütuhattan evvel
yerli halkın ve bilhassa 9. asırda bölgeye gelip
yerleşen Peçenek ve Kuman Türklerinin
gönüllerini kazanarak asıl fetih hareketinin
zeminini oluşturmuşlardır. Makedonya’nın
Osmanii İmparatorluğu hakimiyetine girmesi
1371 Meriç zaferiyle olmuştur. Fetihle birlikte
Anadolu’nun Aydın, Konya, Karman ve Maraş
gibi
yerlerinden bu bölgeye iskan edilen insanlarla
Makedonya kısa sürede bir Türk yurdu hâline
gelmiştir. 541 yıllık aralıksız bir hakimiyetten
sonra mezkur coğrafya 1912-1913 Balkan
Savaşları neticesi Ege Makendonyası Yunanistan’a
Pirin Makedonyası Bulgaristan’a ve Cardan
Makedonyası Sırbistan’a verilmesi suretiyle
Osmanlı hakimiyetinden çıkmıştır. Sözkonusu
paylaşım dolayısıyla başgösteren ihtilaflar I. ve II.
Dünya Savaşları boyunca sürmüştür. Hâlen bu
ihtilaflar devam etmektedir.
Bu makalenin konusunu teşkil eden
Makedonya Balkan savaşlarından sonra Sırbistan’a
kalan Vardar Makedonyası’dır. Yugoslavya Kral-
lığı’na bağlı bulunduğu 1918-1940 yılları arasında
bölgenin ismi “Güney Sırbistan” olmuştur. 1945
yılında “Makedonya Federal Oımhuriyeti” ismiyle
eski Yugoslavya Federasyonu’nun altı
cumhuriyetinden biri olmuştur. Bu tarih aynı
zamanda çağımız Balanlarında Makedonların ayrı
bir etnik topluluk olarak kabul edilmelerinin
tarihidir (PANDEVSKI, 1978; PERRY, 1988;
POULTON, 1995). Yugoslavya Federasyonu’nun
dağılmasını müteakip 8 Eylül 1991 tarihinde
bağımsızlığım ilan etmiştir.
Balkan yarımadasındaki diğer bölgelere
nazaran Makedonya, Osmanlı hakimiyetinde en
uzun süreli kalan bir yerdir. Bu nispette de Türk
kültürünün yerleşmişliğinden bahsetmek tabiidir.
Başta Üskübi, Zari, Feridi, Muidi, Yahya Kemal ve
Manastırlı Cenap Sahabettin olmak üzere
Makedonya’dan yetişen Türk divan şairlerinin
sayısı 150’nin üzerindedir. Türk edebiyatının tesiri
Makedon lirik şiiri, düğün türküleri, halk
hikayeleri ve masalları, atasözleri, deyimler,
efsaneleri ve destanlarında görülür. Osmanlı
döneminden sonra yazılan yeni Makedon edebiyat
türlerinde dahi bu tesiri görmek mümkündür.
Folklor ve müzik alanında da Türkler Makedonları
etkilemişlerdir. Türkçeden Makedonya’ya ve
Makedonya’da konuşulmakta olan Arnavutça,
Ulahça gibi diğer dillere kelimeler, cümle yapıları,
Türk meslek adları, yemek, içki, sebze ve meyve
adları geçmiştir
Site başlığı 
Yorum bırakın